صُحُــفّ مُطَهَرَۃٌ فِیْهَا کُتُب قَیْمَةٌ
بامدادِ یزدانی و فضلِ رحمانی
حصّۂ اوّل از
دفترِاوّل مکتوباتِ
حضرتِ امام ربّانی
مُجدد الفِ ثانی
در مَطَبَعْ اُردو بازار الیکٹرک پریس ہال امرتسر مطبوع گردید
اِنَ اُرِیْدُ اِلَّاالاِصْلَاح مَااسْتَطَعْتِ وَمَاتُوْفِیْقِی اِلَّا بِاللّٰہِ عَلَیْہِ تَوَکَلَّتُ
لـلّٰہ الحمد ہر آنچیز کہ خاطر میخواست
آخر آمد زپسِ پردۂ تقدیر پدید
اعنے
بہ فضلِ رحمانی و امدادِ یزدانی حصّۂ اوّل از دفترِ اوّل
غرض نقشے ست کز من یاد ماند
کہ ہستی را نمے بینم بقائے
مگر صاحبدلے روزے برحمت
کند در حقِ این مسکین دعائے
بآئینِ نوی
مَکتوباتِ امامِ رَبَّانیْؒ
حضرتِ مجدِّدِ الفِ ثانی الشیخ احمد سرہندی قدس سرہ
بتصحیح خاکسار نور احمد عفا اللّٰہ عنہ پبلشر پسروری مقیم امرتسر چوکِ فرید
اِعْلٰام
الحمدللّٰه وکفیٰ وسلام علی عبادہ الذین اصطفےٰ امابعد مخفی مباد کہ طالبانِ حق را جل و علّا قدیمًا و حدیثًا بعلمِ تصوُّف چہ دلبستگیہا ست بنابران مقبولانِ بارگاہِ یزدانی و محبوبانِ درگاہِ سبحانی درتحصیلِ ذرائعش مساعیِ جمیلہ بکار بردہ اند و در طیِّ این ممرِ صَعْب جان نثاریہا نمودہ اند و بمطالِّعہ و سَیرِ کُتبِ تصوُّف اوقاتِ عزیزِ خود را صرف نمودہ اند علی الخصوص مکتوباتِ قدسی آیات حضرتِ غوثِ محققِین قطبِ عارفین عارفِ ربانی عالمِ دقائق مثانی الشہیر عند الاقاصی و الادانی الشیخ احمد سرہندی نقشبندی الاویسی الرحمانی مجددِ الف ثانی قدس اللّٰہ سرہ و روَّح روحَہ و نوّر ضریحَہ بیت
لَایُدْرِڪُ الوَاصِفُ الْمُطْرِیْ خَصَائِصَهٗ܀
وَاِنْ یَّڪُ سَابِقًا فِیْ کُلِّ مَاوَصَفَا܀
کہ ہر کہ از آنہا بلکہ از جملۂ آنہا دُرّیست یتیم و جوہریست ثمین و این از ضیقِ میدانِ عبارت ست واِلّا مصرع
چہ نسبت خاک را باعالَمِ پاک܀
سیرش سالکانِ ہویّت بحتہ را دلیلے ست وافی و شیفتگانِ ذاتِ حقّہ را بادہ ایست کافی صدہا اولیائے عظام از فہمِ مضامینش بہرہ یاب گشتند و ہزارہائے صلحائے عظام بمطالعہ اش فائز المرام شدند ولیکن الی اللّٰہ المشتکیٰ از غارتگری نسّاخین کہ نسخ را بجائے مسخ رسانیدند و فرق میانِ مِنْ واِلیٰ ندانستند بسیارے از تصرفات را مخزن و اکثرے از تحریفات را معدن گشتہ بود و از دستبردِ مطابع چہ غارتہاست کہ برو نتاختہ و از لغزشِ قلمہا کدام تصرفہاست کہ برو عَلَم نیفراختہ بناءً علیہ داعیۂ تصحیحِ آن در سرِاین مسکین ہیچ در ہیچ بلکہ کم از ہیچ از حق سبحانہ و تعالی پیدا شد و آنرا وسیلۂ نجاتِ اُخرویِ خود تصور کردہ بہ تفحّصِ وسیع و تصفحِ بلیغ نسخہائے خطی کثیرالتعداد از اطراف و جوانب فراہم آوردہ بکمالِ جدوجہدِ تمام جملہ جملہ و حروف حرفش را بارہا مقابلہ نمودہ بفضلِ اللّٰہ و حُسنِ توفیقہ باہتمامِ خود یک حصہ اش را بحلیۂ طبع متحلی و متزیّن گردانیدہ ہدیّۂ ناظرین پُرتمکین برعایتِ اُمورِ ذیل گذرانیدہ و از فضلِ حق سبحانہ و تعالی و تقدس امید واثق ست دیگر حصہ ہا را ہمبرین و تیرہ بانجام خواہد رسانید۔
اؔوّل آنکہ منتش را بہ نسخہائے عدیدہ بکرات و مرات مقابلہ نمودہ شد کہ یکے را ازانہا بہ نسخہائے خطی قدیم بعضے از فُضلاءِ روزگار مقابلہ فرمودہ بودند و دیگرے بدست علماءِ ظاہر و باطن دستمال ماندہ وعلیٰ ھٰذا القیاس
دؔوم آنکہ حتے الوسع در مواقعِ اختلاف ہیچ نسخہ فرو نگذاشتہ شد
سؔوم آنکہ حتی الوسع تخریجِ احادیثِ مندرجہ کتابت کردہ شد
چؔہارم آنکہ حلِّ الفاظِ مشکلہ و ربطِ عباراتِ مبہمہ بالتزام تمام نوشتہ شد
پؔنجم آنکہ فہرستِ جدید کہ آنرا اجمالِ مکتوبات توان گفت ملحق کردہ شد
شؔشم آنکہ بمکاتیبیکہ بعباراتِ عربی بودہ اند تراجمِ آنہا را بفارسی بالمقابل نوشتہ شد تسہیلًا للطُلّاب تیسیراً للنُّظار
ہؔفتم آنکہ در بعضے جاہا وَلوٗاقل قلیل بدفعِ توہماتِ باطلہ و خیالاتِ فاسدہ حسب الفہم تعرض نمودہ آمد
ہؔشتم آنکہ غالب تراجم عباراتِ عربی و آیاتِ قرآنی بتعیینِ سورہ و جزو واحادیث نبوی بحاشیہ نگاشتہ شد
نؔہم آنکہ عباراتِ عربی را مُعّرَب گردانیدہ شد و رعایتِ حرکاتِ اضافیہ و توصیفیہ خصوصًا درمقاماتِ مبہمہ نمودہ شد
دؔہم آنکہ حالِ بعض اکابر کہ اسماءِ گرامیِ ایشان در کتاب جابجا مذکورست از کتبِ قوم تلاش نمودہ بحاشیہ درج کردہ شد
علاوہ ازین دیگر خصوصیات کہ بملاحظۂ ناظرین متعلق ست مرعی داشتہ شد ؞ والحمدللّٰه علی ذلک حمداً کثیراً طیّبًا مبارکًا علیه مبارکًا فیه وَصلی اللّٰه تعالی علی سیّدنا محمّد واٰلهٖ وصحبه اجمعین واٰخر دعوانا ان الحمدللّٰه ربّ العٰلمین ط پؔس حضرات کہ ارادۂ خریداریِ این گوہرِ آبدار دارند بعنوانِ ذیل طلب فرمایند
فہرست جدید کتاب مستطاب مکتوبات امام ربانی مجدِدِ الفِ ثانیؒ حصّۂ اوّل از دفتر اوّل
مضمون کتاب
خطبۂ کتاب مستطاب
۱۔ بہ پیر بزرگوارِ خود دربیان احوالیکہ مناسبت بہ اسم الظاہر دارند الخ
اپنے بزرگوار پیر صاحبؒ کو لکھا ان احوال کے بارے میں جو اسم الظاہر سے نسبت رکھتے ہیں الخ
۲۔ ظہور حق بتجلی اسم الظاہر در جمیع اشیاء علی الخصوص در کسوت نساء بلکہ در اجزاء اینہا الخ
حق کا اسم الظاہر کی تجلی سے ظہور تمام اشیاء یہاں تک کہ خواتین کے لباس میں بلکہ ان کے اجزاء میں الخ
٣۔ مشاہدۂ لطافت و حسن در طعام لذیذ پرتکلف
پُرتکلف مزیدار کھانے میں لطافت اور حُسن کا مُشاہدہ
٤۔ عدم التفات باطن باین تجلیات
روح کا ان تجلیات کی طرف متوجہ نہ ہونا
٥۔ عدم تخالف این تجلی بانسبت تنزیہی
اس تجلی کا نسبتِ تنزیہی سے مخالف نہ ہونا
٦۔ رو بخفا آوردن آن ہمہ تجلیات
ان تمام تجلیات کا پوشیدہ ہوجانا
٧۔ رو دادن یک فناء خاص و ظہور آثار اسلام و انہدام معالم شرک خفی
٨۔ عروج فوقِ محدد یعنی عرش عظیم
٩۔ مرتبۂ اول و مرتبۂ دوم
١٠۔ مشہود گشتن مقامات مشائخ و اٰئمۂ اہلبیتؓ و مقام خاصۂ آنحضرتؐ و دیگر انبیا وملائکہ علیہم الصلوٰۃ والسلام و ملائکہ علیہم الصلوۃ والسلام
۱١۔ بیان مقدارِ عروجِ فوق محدد یعنی عرش عظیم و بیان مقامات مشائخ و انبیا علیہم السلام
۱٢۔ ہرگاہ میخواہم عروج واقع میشود
۱٣۔ حال ملا قاسم علی و حال یارانِ دیگر
١٤۔ نیز بہ پیرِ بزرگوار خود دربیان حصولِ ترقیات الخ
١٥۔ امر باستخارہ و حصول عنایات خداوندی
١٦۔ ابتداءِ عالم صحو و بقا از اواخر ربیع الآخر ست
١٧۔ ابتداء از تجلی ذاتی حضرت شیخ محی الدین قدس سرہ
١٨۔ علوم عجیبہ و غریبہ در عروج و نزول
١٩۔ ہرچند بقا اکمل صحو بیشتر و کمال صحو انبیا را بود و معارف ایشان شرائع و عقائدست
٢٠۔ معارف حضرت ایشان قدس سرہ تفصیل معارف شرعیّہ است
٢١۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود در بیان محبوس شدن یاران بمقام خاص الخ
٢۲۔ حال یک کس از خویشانِ حضرتِ ایشان قدس سرہ
٢٣۔ میر سید در مشغولی خود چنان دیدند الخ
٢٤۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیان ماۂ عظیم القدر ماۂ رمضان و حقیقت محمدی الخ
٢٥۔ این ماہ را با قرآن مجید مناسبت تمام ست و قابلیت اولیٰ ظل قرآن است
٢٦۔ سبب نزول قرآن در رمضان
٢٧۔ سبب بودن این ماہ جامع جمیع خیرات و برکات
٢٨۔ ہر خیرے و برکتے بہرکہ میرسد قطرہ ایست از دریائے برکات این ماہ
٢٩۔ جمعیتِ این ماہ جمعیت تمام سال و تفرقۂ این تفرقۂ آن
٣٠۔ سبب سنت بودن ختم قرآن درین ماہ
٣١۔ سبب حکم باولویت تعجیل افطار و تاخیر تسحر
٣٢۔ بیان قابلیت اولی و حقائق جماعۂ محمدی المشرب برزخیت قابلیت محمدیہ
٣٣۔ امثال این علوم کہ منشأ آن جامعیت اصالت و ظلیت ست بسیار وارد میشوند
٣٤۔ مقام قطبیت منشأ دقائقِ علوم مقام ظلیت ست ومرتبۂ فردیت واسطۂ ورود معارف دائرۂ اصل رسالہ کہ بتسوید آن مامور شدہ بود باتمام آن موفق نمیشود
٣٥۔ نیز بہ پیربزرگوار خود درسفارش خواجہ برہان
٣٦۔ روزے سلسلۃ الاحرار بنظر درآمد الخ
٣٧۔ خواجہ برہان درین مدت کار خوب کردند و از سیر سیوم نصیبے یافتند
٣٨۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیان حصول جذبہ و سلوک و تربیت یافتن بہر دوصفات جمال و جلال و بیان فنا و بقا و بیان فوقیت نسبت نقشبندیہ
۳۹۔ محبت ذاتیہ علامت فنا است
٤٠۔ بیانِ وقت تحقق فنا
٤١۔ باوجودِ آن اگر علم ست درخودست و اگر شہودست ہم درخودست
٤٢۔ حضرت خواجۂ بزرگ میفرمایند کہ اہل اللہ الخ
٤٣۔ تازمانیکہ یکے ازین ثلثہ دربیرون ست زفنا بہرہ ندارد ہرگاہ از اکابر این سلسلہ بعد از قرون بسیار الخ
٤٤۔ این نسبت حضرت خواجۂ عبدالخالق غجدوانی ست متمم و مکمل آن حضرت خواجہ بہاؤالدین قدس سرہ ست
٤٥۔ عجب کاریست اولا ہربلاء ومصیبت کہ واقع میشد باعث سرور و فرحت میشد حالاکہ بعالم اسباب فرود آوردند الخ
٤٦۔ ہمچنین اگر دُعا میکرد مقصود نہ رفع بلا بود حالا مقصود از دعا رفع بلیہ و مصائب ست
٤٧۔ دُعاۓ انبیاء از چہ قبیل بود
٤٨۔ نیز بہ پیرِبزرگوار خود دربیان بعضے احوال غریبۂ خود بابعضے استفسار ہاۓ خود
٤٩۔ مقامیکہ فوق محدد بود روح خود را بطریق عروج درانجا مے یافت
٥٠۔ دران مقام چنان متخیل گشت کہ این عالم بتمام الخ
٥١۔ الغرض حالتیکہ گاہ گاہ دست میداد حالا آن اصالت مستمرہ است
٥٢۔ بعد ازان یک کوشک خالی ظاہر شد
٥٣۔ گذاردن نماز شکرِوضو
٥٤۔ مقامے بس عالی نمایان شد واکابر اربعہ نقشبندیہ را دران مقام دید خود را اول ازانمقام دور مییافت آخر مناسب دید وصول باین مقام از نتائج واقعہ است کہ حضرت امیر را دیدہ بود الخ
٥٥۔ دیگر چنان ظاہر میشود کہ اخلاق سیئہ ساعت بساعت مے برآیند
٥٦۔ معروض ثانی و ثالث و رابع و خامس
٥٧۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیان احوالیکہ بہ بقا و صحو تعلق دارند
٥٨۔ مشرف ساختن بوحدۃ وجود و توابع آن
٥٩۔ منکشف شدن استطاعت مع الفعل
٦٠۔ درین مقام خود را بر قدمِ حضرت خواجہ نقشبند مییابد کار از معالجہ گذشتہ است اکنون بزرگی او حجاب است الخ فضیلت درستی عقاید علما بر ریاضات ومجاہدات صوفیہ اظہار محبت بعلما وطلبۃ العلوم ومطالعہ نمودن کتاب تلویح حق سبحانہ را نہ عین عالم میداند و نہ متصل و نہ منفصل الخ ذوات و افعال و صفاتِ مخلوق را مخلوقِ حق میداند قدرت بندہ بچہ معنی ست
٦١۔ مسئلۂ قضا و قدر را بطور علما دانستن
٦٢۔ قابلیت و استعداد را ہیچ دخل نمیدہد کہ بایجاب میکشد
٦٣۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیان احوالیکہ بمقام فرود آمدن مناسبت دارند
٦٤۔ بیان دید قصور و ذل و انکسار و مقصر بودن خود دراعمال شر آئینہ است مر خیر را
٦٥۔ عجائب کاروبار ست این ذم معنی مدح پیدا کردہ مقام عبدیت فوق جمیعِ مقامات ست
٦٦۔ التذاذ بہ بندگی خاصۂ محبوبان ست
٦٧۔ انس محبان بمشاہدۂ محبوب ست
٦٨۔ شہسوار میدان محبوبیت و بندگی آنسرور دین و دنیاست علیہ الصلوۃ والسلام
٦٩۔ مراد از کمال شر ونقص علم ذوقی ست بآن نہ آنکہ الخ
٧٠۔ تا این قسم خود را برزمین نزند از کمالِ مولاۓ خود بے نصیب ست
۷۱۔ در ہر جذبہ نحوے از معنی محبوبیت ست
۷۲۔ نہ ہرکہ جذبۂ او برسلوک مقدم ست از محبوبین ست
۷۳: نیز بہ پیر بزرگوار خود از حصول قرب و بعد و فرق و وصل بمعانی غیر متعارفہ
٧٤۔ نہایت بُعد را قرب نامیدہ اند
٧٥۔ مراد را نیز مرید میباید شد
٧٦۔ آنسرور دنیا و دین باوجود مرادیت از مریدین گشت
مؔکتوب: ۱۱
۷۷۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود در بیان بعضے کشوف و حصول مقام دیدن قصور خود و متہم داشتن خود را در اعمال و اقوال
۷۸۔ بے مناسبتی دو نوع ست
۷۹۔ یکے آنکہ بواسطہ عدم ظہور طریقے از طرق بے مناسبتی طاری میشود و دیگر بے مناسبتی مطلق
۸۰۔ راہہا کہ موصل آن مقام اند دو اند یکے دید قصور و دیگر صحبت شیخ
۸۱۔ حصول طریق اول بقدر استعداد بطفیل عنایت پیردستگیر
۸۲۔ ہیچ عملے از اعمال خیر بوقوع نمے آید مگر آنکہ خود را دران عمل متہم مے سازد
۸۳۔ ہرکہ در عالم ست حتی کہ کافر فرنگ و ملحد زندیق از خود بوجوہ بہتر میداند
٨٤۔ بیان مراد از گفتار خواجۂ احرار الخ
۸٥۔ ظہور مقامات بعضہا فوق بعض
٨٦۔ مشاہدۂ مقام حضرت ذی النورینؓ
۸۷۔ مشاہدۂ مقام حضرت فاروقؓ
۸۸۔ مشاہدۂ مقام حضرت صدیق اکبرؓ
۸۹۔ ہمراہ بودن حضرت خواجہ نقشبند قدس سرہ در ہرمقام
۹۰۔ بالاۓ مقام صدیق مقامے مفہوم نمے شود الامقام آنحضرت علیہ الصلوۃ والسلام
۹۱۔ محاذی مقام حضرت صدیق اکبر مقامے دیگر نورانی بس شگرف ظاہر شد و خود را ہم بانعکاسِ آن مقام رنگین و منقش یافت
۹۲۔ بودن خواجہ نقشبند قدس سرہ درمقام حضرت صدیق معروض دیگر بحضرت پیر بزرگوار خود
۹۳۔ تشریح قول حضرت شیخ ابو سعید ابو الخیر کہ عین نمیماند اثر کجا ماند وانکشاف سرآن حدیث و دوام آن معروض دیگر آنکہ کتاب دیدن اصلا خوش نمے آید مگر آنکہ ذکر اقدام اکابر الخ
٩٤۔ ظہور اثر توجہ از براۓ دفع امراض و دریافت احوال بعضے موتےٰ در برزخ
٩٥۔ عدم تکدّر طبع عالی بسبب بعضے شداید از مردم بر حضرت ایشان و متعلقین ایشان
٩٦۔ عرض احوال بعضے یاران بہ پیر دستگیر
۹۷۔ بیان حال شیخ نور
۹۸۔ بیان حال سید شاہ حسین و میان جعفر و میان حسین و شیخ عیسے و شیخ کمال و شیخ ناگوری
۹۹۔ بیان حال خواجہ ضیاء الدین و ذکر پسر مولانا شیر محمد
۱۰۰۔ بیان رو دادن یک کیفیتے خاص و فناۓ ارادت یک نظر درماوراۓ وحدت و تمثیل آن
۱۰۱۔ برطرف شدن اصل صفات و قہرمان احدیت و مطابق حال گشتن کان اللّٰه ولم یکن معہ شئ
۱۰۲۔ مولانا قاسم علی ودیگر یاران را از مقام تکمیل نصیبے ست
مؔکتوب: ۱۲
۱۰۳۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیان حصول مقام فنا و بقا و حصول ظہور وجہ خاص و حقیقت سیر فی اللہ و تجلی ذاتی برقی و جزآن انکشاف علومیکہ بمقام فنا فی اللہ والبقاء بہ تعلق داشتند
١٠٤۔ ظہور وجہ خاص ہر شے و معنے سیر فی اللہ و حقیقت تجلی ذاتی برقی و محمدی المشرب کیست
١٠٥۔ ظہور لوازم و ضروریات ہرمقام و اطلاع برمعلومات و مشاہدات اولیاء اللہ
١٠٦۔ مجعول حق دانستن ذوات اشیا را و قابلیات اینہا را
۱۰۷۔ او سبحانہ محکوم استعداد و قابلیت نیست
مؔکتوب: ۱۳
۱۰۸۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود در بیان بے نہایتی این را دو مطابقت علوم حقیقت باعلوم شریعت
۱۰۹۔ بیان قول مشائخ سیرالی اللہ پنجاہ ہزار سالہ راہ است و واقع شدن سیر در اشیاء و غلوکردن مردم مسترشد و شروع درکار ایشان چرب یافتن پلۂ ہمہ ازوست از مقولۂ ہمہ اوست
۱۱۰۔ بیان مطابقت تمام کشفیات بظاہر شریعت مخالف بودن کشفہاۓ بعضے صوفیہ بظاہر شریعت از صحوست یا از سکر وآن ہم در توسط ست نہ درانتہا
۱۱۱۔ بیان فرق میان علمأ و صوفیہ
مؔکتوب: ١٤
۱۱۲۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیان حصول وقائع کہ دراثنّاء راہ رو دادہ بودند و بیانِ احوال بعضے مسترشدان
۱۱۳۔ ظہور مرتبۂ وجوب بصورت زن غیر جمیلہ مسؤداللون و ظہور مرتبۂ احدیت بصورت مرد دراز بالا
١١٤۔ پیدا شدن آرزوۓ موت و چنان درنظر آمد کہ من گویا شخصے ام بر کنار دریاۓ محیط استادہ بارادۂ آنکہ الخ
١١٥۔ رود لون یک کیفیتے خاص کہ دران بذوق دریافت کہ دل را بایستے غیر از حق نماندہ است
١١٦۔ در نظر آمدن صفات کلیہ وجوبیہ
۱۱۷۔ وحینئذ نہ عرش ماند و نہ فرش الخ
۱۱۸۔ بنظر آمدن تعین خود دررنگ جامۂ کہنہ
۱۱۹۔ تعبیر واقعہ
۱۲۰۔ آنچہ دائم حاصل ست حیرت و نکارت ست
۱۲۱۔ درماندن درتعبیر بعضے وقائع
۱۲۲۔ اظہار داعیۂ انابت شیخ طٰہٰ پسر شیخ عبداللہ نیازی کہ از مشاہیر مشائخ سرہندیست باین طریقہ علیّہ
۱۲۳۔ رفتن بعضے یاران بطریق رابطہ
١٢٤۔ بنقطۂ فوق رسیدن ملا قاسم و ملا مودود محمد و عبدالمومن و شیخ نور و ملا عبدالرحمن
١٢٥۔ ملا عبدالہادی حضور باستغراق دران پیدا کردہ است و مطلق منزہ را در اشیاء بہ صفت تنزیہہ مے بیند
١٢٦۔ دولت پیر دستگیر ست کہ بطالبان میرسد بیان اثبات نمودن حضرت پیردستگیر معنے محبوبیت درحضرت ایشان
مؔکتوب: ١٥
١٢٧۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیان احوالیکہ مناسب مقامات ہبوط و نزول ست بابعضے اسرار مکنونْہ
۱۲۸۔ مدتہا اورا مے جست خود را مے یافت بعد ازان کار او بآنجا انجامید کہ اگر خود را مے جست اورا مے یافت الخ
۱۲۹۔ درعین بقا فانی ست ودرعین فنا باقی لیکن الخ
۱۳۰۔ جامعیت میان ہردو جہت روح و نفس استفادہ از دوق و افادہ بہ تحت بواسطۂ این برزخیست عطا فرمودند
۱۳۱۔ دربیان مراد از دست چپ
۱۳۲۔ رسیدن بمقلب القلوب وابستہ بسلوک ست ومعنی تعلق مقام بشخصے وبیان حال عزیز متوقف
۱۳۳۔ بیان منافاۃ و عدم منافاۃ میان مقامات جذبہ و سلوک
مؔکتوب: ١٦
۱۳٤۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود در بیان احوال عروج و نزول و غیر آن
١٣٥۔ دربیان رسالہ کہ بالتماس بعضے یاران میسر شدہ بود و قبولیت آن رسالہ بحضرت خاتمیت رسالت علی صاحبہا الصلوۃ والسلام والتحیۃ
١٣٦۔ بنظر درآمدن مردم درصحبت ہمچو ببر و شیر عروج در مدارج قرب و گذرانیدن برمقامات جمیع مشائخ
١٣٧۔ توسط روحانیات مشائخ کرام و عنایات خداوندی و ظہور وجوہ ولایت و کمالات و نزول تا مقام قلب
١٣٨۔ باوجود مرادیت چندان قطع منازل کردہ میشود کہ مریدان را در عمر ہم معلوم نیست کہ میسر شود بیان نہایت عروج افراد
١٣٩۔ احتمال ضرر غالب ست در بدگمانی بہ نسبت اہل اللہ از غیرت خداوندی باید اندیشید
١٤٠۔ معنی فرق و جمع و تخطۂ اہل سکر در فہم معنے فرق و جمع
مؔکتوب: ۱۷
١٤١۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود در بیان بعضے از احوال کہ تعلق بعروج و نزول دارند
مؔکتوب: ۱۸
١٤٢۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود دربیانِ تمکین ست کہ بعد از تلوین حاصل میشود
١٤٣۔ چون حق سبحانہ ببرکت توجہات علیہ ازرقیت احوال محرر ساخت حاصل کار جز حیرت و پریشانی بدست نیآمد و از معرفت جز نکرت و از علم جز جہل
١٤٤۔ مشرف ساختن بحق یقین و نبودن علم و عین حجاب یکدیگر و فرق درمیان مقام ولایت و شہادت و صدیقیّت و تحقیق این امر کہ میان صدیقیت و نبوت مقامے ہست کہ بنام قربت نامیدہ اند لیاقت برزخیت دارد یا نہ
١٤٥۔ علومقام قربت و زائدیت وجود بر ذات اندرین مقام
١٤٦۔ مقامِ صدیقیت از مقامِ بقاست
١٤٧۔ مقصود از سلوک چیست
١٤٨۔ اطلاع بر مسئلہ قضا و قدر و عدم مخالفت او باصول شرعیہ و ظہور آن مثل قمر لیلۃ البدر
١٤٩۔ ریزیدن علوم و معارف در رنگِ ابرِ نیسان و بیان مقصود از افاضۂ این علوم
١٥٠۔ بیان معنی قول تبارک و تعالیٰ لیس کمثلہ شئ وہو السمیع البصیر
١٥١۔ جمادیت ذوات و صفات مخلوقات
١٥٢۔ جمادیت افعال مخلوقات
١٥٣۔ سوال دربارۂ ثواب و عقاب بر اعمال عباد و جوابِ آن
١٥٤۔ اعتذار بجناب پیر از اطناب کلام
١٥٥۔ بیان حال میان شاہ حسین و حال خواجہ محمد صادق صاحبزادہ نخستین حضرت ایشان و شیخ نور و جوانے از خویشان خود
مؔکتوب: ۱۹
١٥٦۔ نیز بہ پیر بزرگوار خود در سفارش بعضے ارباب حوائج
مؔکتوب: ۲۰
١٥٧۔ نیز در سفارش بعضے ارباب حوائج نیز بہ پیر دستگیر خود
مؔکتوب: ۲۱
١٥٨۔ بہ شیخ محمد مکی دربیان درجات ولایت خصوصا ولایت محمدی و در بیان علو نسبت نقشبندیہ و دوام حضور ایشان بدون تحقق فنا و موت کہ قبل از موت ست وصول بجناب قدس حق جل و علا متیسر نیست و نہ نجات از عبادت آلہۂ باطلہ و نہ حقیقت اسلام و نہ کمال ایمان و این فنا قدم اول ست از ولایت
١٥٩۔ ولایت را درجات اند و ہر قدم ہر نبی ولایتے ست مخصوص بآن
١٦٠۔ اعلیٰ ترین درجات ولایت ولایتے است کہ برقدم پیغمبر ماست صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم
١٦١۔ تجلی ذاتی بدون اعتبار شے دیگر مخصوص بولایت آنحضرت ست علیہ الصلوۃ والسلام و خرق جمیع حجب و وصل عریان و وجد حقیقی اینجا متحقق میشود و ازین مقام عزیز الوجود حظ وافر حاصل ست مرکمل تابعان آن سرور را علیہ الصلوۃ والسلام
١٦٢۔ این تجلی ذاتی برقی ست نزد اکثر مشائخ الخ
١٦٣۔ بودن تجلی ذاتی حضور دائمی نزد مشائخ نقشبندیہؒ
١٦٤۔ اندراج نہایت در بدایت نزد این بزرگواران
١٦٥۔ اقتداء این بزرگواران اندرین امر بصحابہ کرامؓ ست
١٦٦۔ چنانکہ ولایت محمدی فوق ولایات جمیع انبیا ست ہمچنین ولایت این اکابر فوق ولایت اولیا ست
١٦٧۔ بیان حصول این نسبت بعضے را از سلاسل دیگر ولیکن باقتباس از ولایت صدیقیّہ
١٦٨۔ بیان غرض از اظہار بعض کمالات این طریقۂ علیّہ
مؔکتوب: ۲۲
١٦٩۔ بشیخ عبدالمجید دربیان تعلق میان روح و نفس و بیان عروج و نزول و فناء و بقاء روحی و جسدی و بیان مقام دعوت و بیان مقام فرق میان اولیاء مستہلکین و مرجوعین
١٧٠۔ بیان جمع کردن حق تعالی نور را باظلمت و لامکانی را بامکانی و پیدا کردن دوستی میان این ہر دو و نتیجۂ آن
۱۷۱۔ نسیان آن نور مقر اصلی خود را و نتیجۂ آن
۱۷۲۔ رجعت نمودن آن نور بسوۓ مقر اصلی خود و ثمرۂ آن و تابع گشتن ظلمت آن نور را
۱۷۳۔ فراموشی آن نور بعد از استغراق بمطلوب حقیقی متعلق ظلمانی خود را
۱۷٤۔ برتقدیر حصول بقا بعد از فنا و صحت اطلاقِ اسم ولایت استغراق تام ست یا رجوع الی الخلق از براۓ دعوت
١٧٥۔ روح را نہ یمین ست و نہ شمال ولیکن یمین بحالش اولی ست و انسب
١٧٦۔ بیان مراد از نور و ظلمت
١٧٧۔ سوال باوجود بقا و شعور و توجہ و اختلاط بابنی نوع خود مر اولیاء مستہلکین را استہلاک چہ معنے دارد و چہ فرق ست میان شان و میان مرجوعین و جواب این سوال
١٧٨۔ بیان اینکہ نفس مجمل ست و حواس و امثال آن تفصیل او
١٧٩۔ باید دانست کہ مستغرقین از ارباب سُکر اند و مرجوعین از ارباب صحو و عروج طائفۂ اولےٰ راست و فضیلت ثانیہ را
مؔکتوب: ۲۳
١٨٠۔ بخان خانان در منع نمودن از اخذ طریق از پیر ناقص و منع از القاب شبیہ باہل کفر
۱۸۱۔ خداوند تعالی از قال خالی از حال و علم معرا از اعمال نجات بخشد
۱۸۲۔ اے برادر دنیا مزرعۂ آخرت ست
۱۸۳۔ باید دانست کہ ضائع نمودن تخم دو نوع ست و یکے از دیگرے مضر ترست و ناپاکی تخم و خرابی آن گرفتن طریق ست از پیرِ ناقص
۱۸٤۔ بودن ناقص صاحب ہوٰی وعدم تمیز آن میان طرق موصلہ و غیر موصلہ و استعدادت مختلفہ و بیان جذبۂ و سلوک
۱۸٥۔ پس شیخ کامل مکمل وقت تربیت آن طالب محتاج باشد اول بازار چیزیکہ از پیر ناقص بآن طالب رسیدہ است بعد ازان تخم نیک مناسب استعدادش بریزد
١٨٦۔ صحبت کامل کبریت احمر ست و نظر او از دواء ست و کلمۂ او شفا
١٨٧۔ تتمہ در منع از لقب بودن بلقب کفری و فرار نمودن از مثل آن
١٨٨۔ مسلمانان بعداوت کفار مامور اند
١٨٩۔ آنچہ در عبارات بعض مشائخ درغلبات سکر از مدح کفر و ترغیب برشد زنار واقع شدہ است از ظاہر خود مصروف است
۱۹۰۔ کفر حقیقت نقص ست بہ نسبت اسلام حقیقت
۱۹۱۔ ہوشیاران در تقلید مستان معذورند
۱۹۲۔ ہر چیزے را موسمے است خاص
۱۹۳۔ امر فرمودن بہ تبدیل لقب کفری بلقب اسلامی
۱۹٤۔ امر فرمودن باجتناب از مواضع تہمت
مؔکتوب: ٢٤
١٩٥۔ بہ محمد قلیج خان دربیان آنکہ صوفی کائن ست و بائن و در بیانِ آنکہ دل بزیادہ از یک چیز تعلق نمیگیرد و آنکہ ظہور محبت ذاتیہ استواء ایلام و انعام را میخواہد و بیان فرق در عبادت مقربین و ابرار
١٩٦۔ آدمی باکسے ست کہ دوست داشت اورا
١٩٧۔ حجاب میان بندہ و رب نفس ست و بس
١٩٨۔ برون آمدن از مراد نفس کلیّہ بس ضروری ست واین بدون تحقق فنا مطلق کہ منوط ست بتجلی ذاتی متحقق نیست
١٩٩۔ برتقدیر تحقق محبت ذاتیہ انعام محبوب و ایلام او مستوی میگردد
٢٠٠۔ ابرار عبادت حق تعالی و تقدس از براۓ خوف عقاب و طمع ثواب مے کنند
۲۰۱۔ حسنات ابرار سیئات اند بہ نسبت مقربین بعضے از مقربین نیز بخوف و طمع عبادت میکنند ولیکن خوف و طمع شان بہ نفس شان راجع نیست و ہمچنین طلب جنت و پناہ از دوزخ از براۓ حظ نفس و دفع الم نمی کنند
مؔکتوب: ٢٥
۲۰۲ بخواجہ جہان درتحریض برمتابعت سرور آدمیان ومتابعت خلفاء راشدین وے علیہم الصلوات والتسلیمات
۲۰۳۔ جمیع کمالات روح و سر و خفی و اخفیٰ منوط اند بمتابعت سرور مرسلان علیہ و علیہم الصلوۃ والسلام پس متابعت اورا متابعت خلفاءِ اورا علیہ الصلوٰۃ والسلام لازم باید گرفت
۲۰٤۔ سفارش دربارۂ دو پسران شیخ سلطان
مؔکتوب: ٢٦
٢٠٥۔ بحاجی محمد لاہوری دربیان آنکہ شوق ابرار را بود نہ مقربین را باعلوم مناسبۂ این مقام
٢٠٦۔ بیان معنی حدیث قدسی یعنی اَلَا طَالَ شوقُ الابرار الی لقائی الخ و بیان مراد از ابرار
٢٠٧۔ بیان معنی قول صدیق اکبرؓ ہکذا کنا ولکن قست قلوبنا
٢٠٨۔ نقل قول شیخ خود قدس سرہ کہ واصل منتہی نیز گاہے تمنی شوق گذشتہ مے نماید
٢٠٩۔ بیان مقام دیگر از براۓ رفع شوق کہ از اول کاملترست
٢١٠۔ سوال بر عدم رجوع شوق مر اینچنین واصل را و جواب آن
٢١١۔ بیان عدم تصور نہایت در حق سائر بسیر تفصیلی
۲۱۲۔ بیان عدم تصور توقع در حق منتہی واصل
۲۱۳۔ سالکین بسیر تفصیلی و ائما در تجلیات صفاتیہ محبوس اند
٢١٤۔ چیست مراد از مشتاق بودن حق سبحانہ وتعالی
٢١٥۔ جواب استفسار مذکور بطور علما و عدم تعرض بجواب بطریقۂ صوفیہ کرام کہ نحوے از سکر را میخواہد
مؔکتوب: ٢٧
٢١٦۔ بخواجہ عمک دربیان مداحی طریقہ علیہ نقشبندیہ وبیان مراد از قول این اکابر کہ نسبت ما فوق ہمہ نسبتہاست
٢١٧۔ بیان معنی یادداشت و بیان معنی تجلی ذاتی و بیان مراد از حضور بے غیبت
٢١٨۔ این نسبت بر نہجے غرابت پیدا کردہ است کہ ارباب این سلسلہ ہم یحتمل کہ درمقام انکار آیند
٢١٩۔ بیان نسبتے کہ الحال کہ درین خانوادہ متعارف ست و بیان عدم علو آن بخلاف یادداشت بمعنے سابق
مؔکتوب: ۲۸
٢٢٠۔ نیز بخواجہ عمک درعلو حال اما بعبارتے کہ موہم تنزل و تبعدست
٢٢١۔ محْمول بودن مہجور بزاویۂ خمول و آرام گرفتن آن بہ بعد باین سبب کہ خود را شایان وصال نیافت
مؔکتوب: ۲۹
٢٢٢۔ بشیخ نظام تھانیسری در بیان ترغیب اداۓ فرائض و رعایت سنن و آداب وقلۃ مبالات در اداۓ نافلہ درجنب فرائض و منع نمودن از اداۓ نماز خفتن در نصف اخیر از شب و منع نمودن از تجویز کردن خوردن آبِ مستعمل وضو و منع کردن از تجویز نمودن مریدان کہ سجدہ کنند
٢٢٣۔ نوافل را درجنبِ فرائض ہیچ اعتبار نیست
٢٢٤۔ اداۓ فرضے از فرائض در وقتے از اوقات بہتر است از اداۓ نوافل ہزار سالہ اگرچہ بہ نیت خالص ادا شود
٢٢٥۔ رعایت سنت و مستحب در اداۓ فرائض از نوافل ہزار سالہ بہتر است
٢٢٦۔ منقول است کہ روزے حضرت فاروقؓ نماز بامداد را بجماعت گذاردند و شخصے را از اصحاب خود دران وقت نیافتند الخ
۲۲۷۔ رعایت ادبے و اجتناب از مکروہے اگرچہ تنزیہی باشد بمراتب بہترست از ذکر و فکر و مراقبہ و توجہ
۲۲۸۔ تصدق دانگے درحساب زکوٰۃ چنانکہ کوہہاۓ زر بطریق نفل بمراتب بہترست رعایت ادبے از آداب درتصدق آن دانگ نیز ازان بہترست
۲۲۹۔ نماز خفتن را در نصف اخیر از شب گذاردن و آنرا وسیلۂ نماز تہجد ساختن بسے مستنکرست نزد حنفیہ اداۓ نماز خفتن در نصف اخیر از شب مکروہ تحریمی ست
۲۳۰۔ نزد شافعیہ نماز خفتن در نصف از اخیر شب جائز نیست
۲۳۱۔ نمازہاے خفتن را کہ درنصف اخیر از شب ادا کردہ اند قضا باید کرد
۲۳۲۔ امام اعظم کوفیؓ بسبب ترک ادبے از آدابِ وضو نماز چہل سالہ قضا نمود
۲۳۳۔ آب مستعمل وضو نزد امام اعظمؓ نجس مغلظ ست و فقہا منع خوردن آن آب کردہ اند
۲۳٤۔ بقیہ آب وضو را خوردن شفا گفتہ اند دادن آن جائز ست
٢٣٥۔ بعضے از یاران درواقعہ دیدہ بودند کہ آب مستعمل وضو حضرت ایشان بخورد ورنہ ضرر عظیم لاحق شود بعد از رجوع بکتب فقیہہ مخلصی پیدا شد کہ درمرتبہ چہارم آب مستعمل نمیشود
٢٣٦۔ شناعت سجدہ کردن مریدان پیران خود را
٢٣٧۔ علوم این طائفہ علوم احوال ست واحوال نتائج و ثمرات اعمال اند بے درستگی اعمال از علوم احوال بہرہ نتوان یافت ودرستگی اعمال بدون شناخت آن میسر نیست و شناخت اعمال علم احکام ست و علم معاملات و علم ہرچیزکہ حق تعالی بربندہ واجب ساختہ است واین علوم اکتسابیہ است آموختن آن لابد و ضرورست
٢٣٨۔ علم میان دو مجاہدہ است یکے درطلب آن و دوم دراستعمال آن
٢٣٩۔ ہمچنانکہ درمجالس اہل سلسلہ از کتب تصوف مذکور میشود از کتب فقیہہ نیز مذکور باید کرد
٢٤٠۔ چون تصوف باحوال تعلق دارد و درقال درنمے آید ازکتب آن اگر مذکور نشود باک نیست
مؔکتوب: ۳۰
٢٤١۔ نیز بشیخ نظام تھانیسری دربیان شہود آفاقی و انفسی و تفرقہ درمیان شہود انفسی و تجلی صوری ودربیان علوشان مقام عبدیت ومطابقت علوم آن مقام باعلوم شرعیہ
٢٤٢۔ جناب کبریائی او ازان بلند ترست کہ زمان زدہ مثل من ہرزہ گوئے گردد چون از بیچون چہ گوید الخ
٢٤٣۔ حضرت خواجہ نقشبند قدس سرہ فرمودہ اند اہل اللّٰہ بعد از فنا وبقا ہرچہ می بینند درخود مے بینند الخ
٢٤٤۔ تجلی صوری ہرقسم کہ باشد داخل سیر آفاقی ست
٢٤٥۔ بیان منشأ توہم اتحاد شہود انفسی باشہود صوری
٢٤٦۔ بقا باللّٰہ عبارت از یافتن خود عین حق نیست
٢٤٧۔ جواب از بعضے عبارات قوم کہ این معنی ازان مستفاد میشود
٢٤٨۔ تعریف وجود عدم نزد اکابر نقشبندیہ
٢٤٩۔ بقاۓ کہ بعد از فناۓ اتم ست از زوال مصون ست
٢٥٠۔ فنا و بقا کہ زوال پذیرند از جملۂ احوال و تلوینات ست
٢٥١۔ کسے گمان نکند کہ دوام وقت باعتبار بقاء اثر آن وقت اطلاق کردہ اند لابل الدوام لعین الوقت والاستمرار لنفس الحال
٢٥٢۔ مقصود از خلقت انسان اداۓ وظائف بندگی ست
٢٥٣۔ عشق و محبت ہم از مقاصد نیست بلکہ وسیلہ انقطاع از مادون ست
٢٥٤۔ نہایت مراتب الولایت مقام عبدیت ست و فوق آن مقامے نیست درین مقام خود را بامولاۓ خود ہیچ مناسبت نمے یابد الا الاحتیاج من جانبہ والاستغناء الاتم من جانب المولےٰ از اطلاق ظلیّت ہم تنزہ نمایند
٢٥٥۔ معنی توحید فعلی کہ جمعے را در اثناء راہ دست میدہد
٢٥٦۔ جواب خواجہ نقشبند ازین سوال کہ مقصود از سلوک چیست
٢٥٧۔ بعضے امور زائدہ دراثناء راہ پیدا میشوند و درنہایت کار آن زوائد ہباء منثور میگردد
٢٥٨۔ چنانکہ نبی علیہ الصلوۃ والسلام آن علوم را از وحی اخذ میکرد این بزرگواران بطریق الہام آن علوم را از اصل اخذ میکنند
٢٥٩۔ علما این علوم را از شرائع اخذ کردہ بطریق اجمال آوردہ اند ہمان علوم چنانکہ انبیا را تفصیلًا و کشفًا حاصل بود ایشان را نیز بہمان نہج حاصل میشود اصالت و تبعیت درمیان ست
٢٦٠۔ باین قسم کمال بعضے را از اولیاء کمل بعد ازا زمنکر متباعدہ انتخاب مے فرمایند
٢٦١۔ بخاطر بود کہ یک مسئلہ اجمالی استدلالی رامفصل بنویسم اما کاغذ کوتاہی کرد حکمتے خداوندی درین باشد
مؔکتوب: ۳۱
٢٦٢۔ بشیخ صوفی دربیان حقیقت ظہور توحید وجودی و قرب و معیت ذاتی و گذشتن ازین مقام بابعضے سوالات و جوابات
٢٦٣۔ مذکور ساختن بعضے از درویشان شیخ نظام تھانیسری از حضرت مجدد قدس سرہ کہ ایشان انکار وحدت وجود مینمایند و تحقیق حق اندرین مسئلہ از حضرت ایشان قدس سرہ
٢٦٤۔ مخدوما معتقَدِ فقیر از خوردی بار مشرب اہلِ توحید بود و والد فقیر ہم برین مشرب بودہ اند فقیر را ازین مشربِ توحید از روۓ علم حظ وافر بود و لذت عظیم داشت
٢٦٥۔ رسیدن حضرت مجدد قدس سرہ بخدمت ارشاد پناہی خواجہ محمد الباقی قدس سرہ
٢٦٦۔ انکشاف توحید وجودی برحضرت ایشان از روۓ حال و ظہور علوم و معارف و دقائق این مقام
٢٦٧۔ ظاہر نمودن دقائق معارف شیخ محی الدین ابن العربی قدس سرہ و مشرف ساختن بتؔجلّی ذاتی کہ صاحبِ فصوص آنرا نہایت عروج میداند و وراۓ آن عدم محض گوید و عؔلوم و معارف آن تجلی کہ شیخ مخصوص بخاتم الولایت میداند
٢٦٨۔ بیان سکر وقت و غلبۂ حال درین توحید و بر زبان آوردن بعضے از اشعار کہ سراسر سُکرست
٢٦٩۔ این حال تا مدت مدید کشید و از شہور بسنین انجامید ناگاہ عنایتِ حضرت حق جل و علا از دریچۂ غیب درعرصۂ ظہور آمد
٢٧٠۔ بیان رو بزوال آوردن علوم سابقہ کہ از اتحاد و وحدت وجود مبنیٔ بودہ اند
٢٧١۔ مسترّ گشتن نسبت احاطہ و سریان و قرب و معیت ذاتیہ کہ دران مقام منکشف شدہ بود او سبحانہ بیچون و بیچگونہ ست و عالم سراسر بداغ چگونگی متسم
٢٧٢۔ انقلاب حقائق محالست عقلا و شرعا
٢٧٣۔ عجب ست کہ شیخ محی الدین و تابعان او ذات واجب را مجہول مطلق میگویند و محکوم علیہ بہیچ حکمے نمیدانند مع ذلک احاطۂ ذاتی و قرب و معیت ذاتیہ اثبات مینمایند وماہو الاحکم
٢٧٤۔ درزمان حصول علوم و معارف منافی توحید وجودی این فقیر را اضطراب تمام بود کہ وراۓ این توحید امر دیگر عالی تر نمیدانست تاآنکہ حجب زائل گشتند و حقیقت منکشف گشت
٢٧٥۔ عالم ہرچند مرایاۓ کمالات و مجالی ظہور اسمائ ست اما مظہر عین ظاہر نیست وظل عین اصل نہ
٢٧٦۔ واضح ساختن این مبحث را بمثالے و تفصیل آن
٢٧٧۔ دربیان اسباب قول بتوحید وجودی
٢٧٨۔ بیان سبب اول و سبب ثانی واین ہردو معلول اند و داخل دائرہ علم بحال کارے ندارند
٢٧٩۔ بیان سبب ثالث
٢٨٠۔ این قسم ثالث از توحید اعلی ست و داخلِ دائرہ حال
۲۸۱۔ خطاۓ کشفی حکم خطاۓ اجتہادی دارد یک درجۂ صواب درحق او متحقق ست
۲۸۲۔ مقلدان مجتہد حکم مجتہد دارند بر تقدیر خطا یک درجہ از صواب یابند و مقلدان اہل کشف معذورنیند و برتقدیر خطا از یک درجۂ صواب محروم اند
۲۸۳۔ الہام برغیرحجت نیست وقول مجتہد برغیرحجت ست
۲۸٤۔ تقلید اہل کشف برتقدیر احتمال خطا جائز نباشد وتقلید مجتہد برتقدیر احتمال خطا جائزست بلکہ واجب
٢٨٥۔ شہود بعضے از سالکان درمرایاۓ کونیہ از علوم سابقہ است
٢٨٦۔ بیان شہود وحدت درکثرت وشہود احدیت درکثرت
٢٨٧۔ لامکانی را ماوراۓ مکان باید طلبید وآنچہ درآفاق وانفس دیدہ میشود آیات اویند
٢٨٨۔ حضرت خواجۂ نقشبند قدس سرہ فرمودہ اند کہ ہرچہ دیدہ شد و شنیدہ شد ہمہ غیراوست بکلمہ لانفی باید
٢٨٩۔ جواب دادن از عبارت اکثر مشائخ کہ صریح اند دروحدت وجود احاطہ و قرب و معیت ذاتیہ سوال چون حد نفس الامر وجودات متعددہ باشند وقرب واخواتش ذاتی نباشند و شہود وحدت درکثرت مطابق واقع نباشد پس حکم این بزرگواران کاذب باشد وہو کما ترے
٢٩٠۔ جواب سوال مذکور و وضاحت آن
٢٩١۔ باید دانست کہ اگر قبول وحدت وجود بودہ است از کشف بودہ است و اگر انکار ست ہم از الہام ست
٢٩٢۔ جواب دیگر از سوال مذکور
مؔکتوب: ۳۲
٢٩٣۔ بہ مرزا حسام دربیان کمال کہ مخصوص باصحاب کرام ست و از اولیا کم کسے بآن کمال مشرف شدہ است و در حضرت مہدی بروجہ اتم ظہور خواہد یافت ودربیان آنکہ کمال صناعت بہ لاحق افکارست ونسبت پیر اگر بہمان صرافت بماند موجب نقصان ست
٢٩٤۔ از عدم دریافت نسبت پیر دستگیر قدس سرہ پرسیدہ بودند مخدوما شرح امثال این سخنان بطریق تحریر و تقریر مناسب نمے نماید حسن ظن یا طول صحبت درکار ست
٢٩٥۔ ہرمقامے را علوم و معارف دیگر و احوال و مواجید دیگرست
٢٩٦۔ مقام اصحاب کرام ازہردو جہت جدا بود این نسبت از گذشت اصحاب در مہدی بوجہ اتم خواہد یافت دراصحاب کرام این نسبت در اول قدم بظہور مے آمد
٢٩٧۔ درابتداءِ ظہور این نسبت مخصوص ببرکت صحبت سیدالبشر ست اما تواند بود کہ از متابعان آن سرور نیز کسے را باین مشرف سازند وصحبت او نیز درابتدا سبب ظہور این نسبت گردد
٢٩٨۔ درگذر نمودن از زلات یاران عمومًا و شیخ الہداد خصوصًا
٢٩٩۔ علاقۂ محبت و نسبت ہم پیرگی بامور عارضہ گسستہ نمیگردد
٣٠٠۔ عفو برتقدیریست کہ آن جماعہ آن اوضاع خود را بد بدانند
۳۰۱۔ بیانِ سپردگی خلافت و جانشینی حضرتِ دہلی بشیخ الہداد و تفصیل آن
۳۰۲۔ بیان تبلیغے کہ از جنس سفارت محض ست و مخصوص بزمان حیوٰۃ حضرت پیر قدس سرہ
۳۰۳۔ نسبتے کہ حضرت خواجہ نقشبند قدس سرہ داشتند درزمان خواجۂ عبدالخالق نبود وؔاقعات را اعتبار نہ نہند کہ خیالی اند شیطان دشمن قوی ست
۳۰٤۔ بیان سلب کردن نسبت از بعضے اہل نسبت و دفع توہم باقی ماندن آن
مؔکتوب: ۳۳
۳۰٥۔ بہ ملا حاجی محمد دربیان مذمت علماء سوء و مدح علماء زہاد کہ از دنیا بے رغبت اند
۳۰٦۔ محبت دنیا و رغبت دران کلفتِ چہرۂ جمالِ شان ست
۳۰۷۔ تائید دین و تقویت آن از اہل فجور ہم مے آید این علم درحق شان مضر آمد کہ عزیز خدا را وسیلۂ دنیاۓ دنیہ ساختہ اند
۳۰۸۔ عزیز خدا عزوجل را خوار ساختن و ذلیل اورا سبحانہ عزت دادن بغایت مستقبح ست
۳۰۹۔ تدریس و اِفْتا وقتے نافع آید کہ خالصًا لوجہ اللّٰہ باشد و علامت این خلو بے رغبت بودن ست از دنیا و مافیہا
۳۱۰۔ عزیزے شیطان لعین را فارغ دید سر آن پرسید لعین گفت علماء سوء این وقت درین کار بامن مدد عظیم کردہ اند
۳۱۱۔ الحق درین زمان ہرسستی و مداہنتے کہ در امور شرعیہ واقع شدہ است از شومئ علماء سوء ست
۳۱۲۔ علماۓ کہ از دنیا بے رغبت اند علماء آخرت و ورثۂ انبیاء و بہترین خلائق اند
۳۱۳۔ فردا سیاہی ایشان را بخون شہدا وزن خواہند کرد پلۂ سیاہی خواہد چربید
۳۱٤۔ نوم العلماء عبادۃ درشان علماء آخرت ست
٣١٥۔ جمعے از مشائخ بواسطۂ بعضے نیات حقانیہ صورت اہل دنیا بظاہر اختیار نمودہ اند
٣١٦۔ دیدن حضرت خواجہ بزرگ در بازار منی تاجرے را کہ پنجاہ ہزار دینار کم و بیش باخرید و فروخت میکرد یک لحظہ دل او از حق تعالی غافل نگشت
مؔکتوب: ٣٤
٣١٧۔ نیز بہ ملا حاجی محمد دربیان جواہر خمسۂ عالم امر بطریق بسط و تفصیل مہما امکن
٣١٨۔ فلسفی کہ از شریعت بے بہرہ است از حقیقت عالم امر نابینا ست بمرتبۂ وجوب شعور ندارد نظرِکوتاہِ او مقصور برعالم خلق ست جواہر خمس کہ اثبات نمودہ اند در عالم خلق اند الخ
٣١٩۔ بیان حال نفس و عقل کہ فلسفیان از مجردات شمردہ اند
٣٢٠۔ ابتداء عالم امر از مرتبۂ قلب ست تا مقام اخفے و بیان لطائف پنجگانہ عالم امر را جواہر خمسہ گفتن گنجایش دارد
٣٢١۔ ادراک این جواہر خمسہ و اطلاع بر حقایق اینہا نصیب کمل تابعان محمد رسول اللّٰہ ست صلی اللّٰہ علیہ وآلہ وسلّم
٣٢٢۔ درعالم صغیر یعنی انسان نمونہ ایست ازانچہ درعالم کبیرست و درعالم کبیر اصول این جواہر ثابت ست
٣٢٣۔ عرش مجید مبدأِ این جواہر عالم کبیرست دررنگ قلب انسان وباین مناسبت قلب را عرش اللّٰہ نیز گویند و باقی مراتب از جواہر پنجگانہ فوق العرش اند
٣٢٤۔ بودن عرش برزخ میان عالم خلق و عالم امر در عالم کبیر
٣٢٥۔ بودن قلب برزخ میان ہردو عالم در عالم صغیر قلب و عرش اگرچہ درعالم خلق مظاہر اند اما از عالم امر اند نصیبے از بیچونی و بیچگونگی دارند
٣٢٦۔ اطلاع برحقیقتِ این جواہر خمسہ کمل اولیاء اللّٰہ را مسلم ست
٣٢٧۔ کسے را کہ نظر بصیرت بمرتبۂ وجوب واکشایند اصول این جواہر را مطالعہ دران موطن نیز نماید واین جواہر صغیرہ و کبیرہ را در رنگ ظلال آن جواہر حقیقیہ معلوم فرماید
٣٢٨۔ بیان نمودن سبب منع از اظہار حقائق عالم امر بیان شمۂ از جواہر خمسہ مقدسہ علیا
٣٢٩۔ ابتداء آن جواہر علیا از صفات اضافیہ است وقلب را بآنہا تعلق ست
٣٣٠۔ فوق آن صفات حقیقیہ اند کہ روح را از تجلیات اینہا نصیب ست
٣٣١۔ بقیۂ اینہا کہ فوق صفات حقیقیہ اند داخل دائرۂ ذات اند
٣٣٢۔ تعریف تجلیّات ذاتیہ
مؔکتوب: ٣٥
٣٣٣: نیز بمیان حاجی محمد لاہوری در بیان محبت ذاتی کہ انعام و ایلام درانمقام برابرست
٣٣٤۔ مقصود از سیر وسلوک تزکیۂ نفس امارہ است تا از عبادت آلہۂ باطلہ نجاتے میسر شود و بحقیقت جز یک معبود بحق قبلۂ توجہ نماند مقاصد دینی ہرچند حسنات اند اما کار ابرار ست مقربین آنرا سیئہ میدانند
٣٣٥۔ مقربین را از تعذیب آنچنان التذاذ ست کہ از تنعیم اگر طلب بہشت ست بوجہ آنست کہ محل رضاۓ اوست تعالے و پناہ از دوزخ بواسطۂ آنست کہ مقام سخط مولیٰ ست تعالیٰ ہرچہ از محبوب ست نزد این بزرگواران مرغوب ست و عین مطلوب حقیقت اخلاص اینجا دست میدہد
٣٣٦۔ بیان محبت ذاتی کہ بے آن کار در خلل ست
مؔکتوب: ٣٦
٣٣٧۔ نیز بملا حاجی محمد دربیان آنکہ شریعت مکتفِل جمیع سعادات دنیویہ و اخرویہ است و مطلبے نیست کہ درحصول آن بہ ماوراۓ شریعت احتیاج افتد
٣٣٨۔ شریعت را سہ جزو ست علم و عمل و اخلاص تا این ہرسہ جزو متحقق نشود شریعت متحقق نشود
٣٣٩۔ طریقت و حقیقت کہ صوفیہ بآن ممتاز اند ہر دو خادم شریعت اند درتکمیل جزو ثالث کہ اخلاص ست
٣٤٠۔ از تجلیات سہ گانہ گذرانیدہ از ہزاران یکے را بدولت اخلاص و مقام رضا میرسانند کوتہ اندیشان احوال و مواجید را از مقاصد مے شمرند و از کمالات شریعت محروم میماند آرے حصول مقام اخلاص ووصول بمرتبۂ رضا منوط بطی این احوال و مواجیدست پس اینہا از معدات مطلوب باشند و مقدمات مقصود
مؔکتوب: ۳۷
٣٤١۔ بشیخ محمد چتری درتحریض براتباع سنت سنیہ
٣٤٢۔ طریق این بزرگواران کبریت احمرست
٣٤٣۔ مدتہا از علوم و معارف و از احوال و مقامات دررنگ ابرنیسان ریختند و کارے کہ باید کرد کردند
٣٤٤۔ الحال آرزوۓ بجز احیاء سنتے از سنن نبویہ علی صاحبہا الف الف صلوۃ و سلام و تحیۃ نماندہ است
٣٤٥۔ مے باید کہ باطن را بہ نسبتِ خواجہا معمور داشتہ ظاہر را بکلّیت بمتابعت سنن ظاہرہ متحلی دارند
٣٤٦۔ نماز پنجگانہ را دروقت اول ادا نماید الّا عشاء زمستان درین امر فقیر بے اختیارست نمیخواہد کہ سرمو تاخیر را در ادائے نماز گنجایش دہد عجز بشریت مستثنٰے ست
مؔکتوب: ۳۸
٣٤٧۔ نیز بشیخ محمد چتری درگرفتاری بذات بحت تعالے و تقدس کہ منزہ است از اعتبار اسما و صفات و شیون و اعتبارات و در مذمت جماعۂ نارسیدگان کہ چون را بیچون تصور کردہ بآن گرفتار ماندہ اند و درتفاوت اقدام اہل فنا
٣٤٨۔ ہرچہ مادون ذات بحت ست معبر بغیر ست اگرچہ اسما و صفات باشد
٣٤٩۔ معنی قول متکلمین لا هو و لا غیر
٣٥٠۔ ازان ذات جز بہ سلوب تعبیر نمے توان کرد ہرچہ دران مرتبہ اثبات ست الحاد ست
٣٥١۔ ترجمہ قول حق تعالیٰ لیس کمثلہ شئ بزبان فارسی علم و شہود و معرفت را باو سبحانہ راہ نیست
٣٥٢۔ ہرچہ می بینند و مے دانند و می شناسند غیر اوست پس نفی آن لازم است الخ
٣٥٣۔ بعضے از ارباب سلوک بہ نہایت کار نارسیدہ چون را از بیچون تصور کردہ اند ارباب تقلید بمراتب ازینہا بہتر اند مقتداۓ ایشان کشف غیرصحیح ست این جماعہ فی الحقیقت منکر ذات اند
٣٥٤۔ بیان معنی قول امام اعظم ماعبدناک حق عبادتک ولکن عرفناک حق معرفتک
٣٥٥۔ بیان فرق درمیان عام و خاص و مبتدی و منتہی کہ مبنی ست بر فرق درمیان علم و معرفت
٣٥٦۔ بیان تفاضل اقدام منتہیان در معرفت کہ مبنی ست برتفاوت اقدام در فنا
٣٥٧۔ ہمت بلند نمیگزارد کہ بپاہاۓ سلفیہ التفات نماید
٣٥٨۔ اگر میگوید ازو میگوید اگرچہ ہیچ نمیگوید الخ
٣٥٩۔ شہود ذاتی کہ درعبارات بعضے اکابر واقع شدہ است نارسیدگانرا فہم آن محال ست
٣٦٠۔ بیان نفہمیدن توحید وجودی از ہو الظاہر ہوالباطن و موافقت بعلما اندرین معنی
٣٦١۔ آنچہ برین کس لازم ست وبآن مکلف امتثال اوامر وانتہا از نواہی
٣٦٢۔ اخلاص بے فنا و بے محبت ذاتیہ صورت نمے بندد تحصیل مقامات عشرہ مے باید کرد
٣٦٣۔ فنا وہبی ست مقدمات و مبادی آن بکسب تعلق دارد
٣٦٤۔ سوال بعضے را بے کسبِ مقدمات وریاضات و مجاہدات بہ حقیقت فنا مشرف سازند الخ
٣٦٥۔ سوال علما و صلحا کہ بفنا مشرف نشدہ اند بترک اخلاص عاصی باشند وہو کما تری وجواب آن
مؔکتوب: ۳۹
٣٦٦۔ نیز بشیخ چتری دربیان آنکہ مدارکار برقلب ست از اعمال صوری و عبادات رسمی کارے نمیکشاید
٣٦٧۔ سلامتی قلب و اعمال صالحہ ہردو درکاراند
٣٦٨۔ احوال قلبی بے اعمال صالحہ بدنی محال ست
٣٦٩۔ ملحدان این وقت باین قسم ادعا مینمایند
مؔکتوب: ٤٠
٣٦٠۔ نیز بشیخ چتری دربیان تحصیل مقام اخلاص الخ
٣٦١۔ بعد از طی منازل سلوک و جذبہ معلوم شد کہ مقصود ازین سیر وسلوک تحصیل مقام اخلاص ست
٣٦٢۔ شریعت را سہ جزوست علم و عمل و اخلاص طریقت و حقیقت خادم شریعت اند درتکمیل جزوثالث
٣٦٣۔ حقیقت کار این ست فہم ہرکس اینجا نرسد اکثر عالم بخواب و خیال آرمیدہ اند از کمالات شریعت چہ دانند بترہات صوفیہ مغرور اند وباحوال و مقامات مفتون۔
وصلے اللّٰه تعالی علے سیدنا محمد وعلےٰ اٰله وصحبه اجمعین واٰخر دعوانا ان الحمد للّٰه رب العلمین
ھٰذَا بَصَآئِرُ لِلنَّاسِّ
بؔصیرتِ اول
قَالَ اللّٰهُ تَعَالیٰ اَلَآاِنَّ اَوْلِیَآءَ اللّٰهِ لَاخَوْفٌ عَلَیْہِمْ وَلَاھُمْ یَحْزَنُوْنَ اَلَّذِیْنَ اٰمَنُوْا وَکَانُوْا یَتَّقُوْنَ لَھُمْ الْبُشْرٰیٰ فِیْ الْحَیْوٰۃُ الدُّنْیَا وَفِیْ الاٰخِرَۃِ لَّاتَبْدِیْلُ لِکَلِمٰتِ اللّٰهِ ذٰلِکَ ھُوَالْفَوْزُ الْعَظِیْمُ وؔفی الصحیح البخاریؒ عن ابی ھریرۃ رضی اللّٰه تعالی عنہ قَالَ قَالَ رَسُوْلُ اللّٰهِ صَلَّے اللّٰهُ عَلَیْہِ وَسَلَّمَ اِنَّ اللّٰهَ تَبَارَڪَ وَتَعَالیٰ قَالَ مَنْ عَادٰی لِیْ وَلِیًّا فَقَدْ اٰذَنْتَهٗ بِالْحَرْبِ وَمَاتَقَرَّبَ اِلَیَّ عَبْدِیْ بِشَئًْ اَحَبَّ اِلَیَّ مِمَّا افْتَرَضْتُ عَلَیْهِ وَمَایَزَالُ عَبْدِیْ یَتَقَرَّبُ اِلَیَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّیٰٓ اُحِبَّهٗ فَاِذَآ اَحْبَبْتُهٗ کُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِیْ یَسْمَعُ بِهٖ وَبَصَرَہُ الَّذِیْ یُبْصِرُ بِهٖ وَیَدَہُ الَّذِیْ یَبْطَشُ بِہَا وَرِجْلَهُ الَّتِیُ یَمْشِیْ بِہَا وَاِنْ سَاَلَنِیْ اَعْطَیْتُهٗ وَلَاِنِ اسْتَعَاذَنِیٌْ لاُعِیْذَنَّهٗ۔
بؔصیرت دوم
باید دانست کہ کشف اہل اللّٰہ راست و درست ست ولیکن دربعض اوقات حقیقۃ الامر را بطریقِ اجمال در مے یابند و دربعض اوقات بتفصیل و دربعض اوقات بغیرحجاب وؔمتبّعانِ کلامِ صوفیہ ناچار اند از دانستن اجمال و تفصیل و اغماضِ نظر از مخالفتے کہ قائل را درمیانِ کلامِ مجمل و کلامِ مفصل مے باشد وؔنیز دانستنی ست کہ حقائقِ اجمالیہ کہ براہل اللّٰہ ظاہر میشود چون لغت و تعبیرِ آن کوتاہ ست این طائفہ لفظے از کتاب و سنت کہ بحسبِ فنِ اشارہ و اعتبار بران حمل توان کرد میگیرند آنرا عنوانِ آن حقائقِ اجمالیہ فائضہ بر قلبِ ایشان میگردانند و سخن را بآن مربوط میسازند و آن مَعارِفِ غامضہ را در پردۂ آن لفظ ادا میفرمایند مطالعہ کنندگانِ متفرس را لازم کہ از خصوصیتِ این لفظ اغماض کنند و مطحِ نظرِ خود ہمان حقیقتِ اجمالیہ و معرفتِ غامضہ سازند چنانکہ صورت رَاَیْتُ اَسَدًا یَّرْمِیْ اعتراض بفقدِ اَنیابْ و اَظفار و ذَنْبِ اسد وجہے ندارد وؔیا متشابہاتِ کلامِ ایشان را موافق محکماتِ کلامِ ایشان تاویل کنند ویا بعالم السر والعلانیۃ واگذارند و معذور دارند چراکہ این قوم را عذرہائے بسیار عارض میشوند گاہ درغلبۂ حال عباراتِ ایشان بمُراداتِ ایشان مُساعَدت نمیکنند وؔ گاہ اِطلاع براصطلاحِ ایشان میسَّر نمے آید وؔگاہ از معلومات بنا بر غلط وہم و خیال خطا واقع میشود ودران خطا مثل خطائے اجتہادی معذوراند بلکہ یک درجۂ ثواب یابند
بؔصیرتِ سوم
بدانکہ بعد از ہزار سال از ہجرتِ نبویہ علیٰ صاحبہا الف الف الصلوۃ والسلام و تحیۃ فتح دورۂ دیگر شدہ است کہ ببعض اعتباراتِ اجمال فیوض متقدمہ است و بعض اعتبارات تفصیلِ فیوضِ سابقہ حضرت شیخ مجدد قدس سرّہ اِزہاصِ این دورہ اند بسا مَعارِف مختصّۂ این دورہ از زبانِ شیخ بطریق رمز و ایما سرزدہ و بسیارے از علومِ غیرمتعارفہ کہ در قرونِ اولیٰ مشہودہ بالخیر شیوع داشتہ و بعد از قُرونِ ثلثہ در پردۂ کمون رفتہ از جنابِ ایشان بظہور پیوستہ بجہتِ خصوصیتِ طینت مطہرۂ حضرتِ ایشان کہ از بقیۂ طینتِ مقدسۂ حضرتِ مآب بودہ و شیخ قطبِ ارشاد این دورست و بردستِ وے بسیارے از گمراہان بادیّۂ طبیعت و بدعت خلاص شدند تعظیمِ حضرتِ شیخِ مجدد تعظیمِ حضرتِ مدوِّرِ اَدْوار و مَکوِّنِ کائنات و شکرِ نعمت حضرتِ شیخ شکر نعمت مُفیضِ اوست تعالےٰ و تقدّس
بصیرتِ چہارم
اگر میسَّر شود مجلّداتِ ثلثہ مکاتیبِ حضرتِ ایشان را قدس اللّٰہ تعالیٰ سرہم الاقدس مُطالعَہ باید نمود کہ این از برائے رفعِ توہماتِ فاسدہ و ازالۂ خیالاتِ باطلہ اقرب ترین طرق ست
بصیرتِ پنجم
خواجہ محمد ہاشم جامع مجلد ثالث مکتوباتِ شریف درخطبہ از حضرتِ امام ربّانی نقل میفرمایند کہ دوش ندا در دادند و ظاہر ساختند کہ این ہمہ علوم کہ نوشتۂ بل ہرچہ در گفتگوئے تو آمدہ ہمہ مقبول و مرضی ست واشارت بنوشتہ ہائے من کردہ فرمودند این ہمہ ما گفتہ ایم و بیانِ ماست و دران وقت آن علوم را بنظرِ من داشتند و من بر یک یک اجمالًا و تفصیلًا نظر میکردم سیّما علومیکہ وقتے مرا درانہا ترددے بود و ہمہ را دران حکم داخل یافتم
بؔصیرتِ ششم
جملہ عددِ مکاتیب حصۂ اول چہل ست منجملہ ازانہابست مکتوبِ اولین عرضداشتہاست بہ پیرِ بزرگوارِ حضرت خواجہ محمد الباقی قدس سرہ وؔمکتوبِ بست و یکم بنام شیخ محمد مکی وؔمکتوب بست و دوم بنام شیخ عبدالمجید وؔمکتوب بست و سوم بنام شیخ عبدالرحیم بخانخانان وؔمکتوب بست و چہارم بنام محمد قلیج خان وؔمکتوب بست و ہفتم و بست و ہشتم بنام خواجہ عمک وؔمکتوب بست و نہم و سی ام بنام شیخ نظام تھانیسری وؔمکتوب سی و یکم بنام شیخ صوفی وؔمکتوب سی و دوم بنام شیخ مرزا حسام الدین احمد وؔمکتوب سی و ہفتم و سی و ہشتم و سی و نہم و چہلم بنام شیخ محمد چتری صدوریافتہ
بؔصیرتِ ہفتم
حضرت امام ربانی قدس سرہ در آخرِ مکتوب صد وشصتم از مجلدِ اول میفرمایند بؔاید دانست کہ منشأِ تفاوتِ علوم و مَعارِف در مکتوبات و رسائل کہ ازین درویش بلکہ از ہر سالک کہ صادر شدہ است ہمین تفاوت حصولِ مقامات متفاوتہ ست ہر مقام را عُلوم و معارف جُدا ست و ہرحال را قال علحِدہ پس فی الحقیقۃ تدافع و تناقض در علوم نباشد دررنگ نسخِ احکامِ شرعیّہ است فلاتکن من الممترین انتہیٰ
بؔصیرتِ ہشتم
حضرت مجدد قدس سرہ دررسالۂ مبدا و معاد فرمودہ اند مؔنہا واما بنعمت ربڪ فحدِّثْ این درویش روزے درحلقۂ یاران خود نشستہ بود بر خرابیہائے خود داشت واین نظر غالب آمدہ بود بحدیکہ خود را بے مناسَبتِ تام باین وضع مییافت درین اثنا بحکم مَنْ تَوَاضَعَ للّٰہِ رفعہ اللّٰہ این دور افتادہ را از خاکِ مذلت برداشتند واین ندا در سر در دادند کہ غفرتُ لڪ ولمن توسُّل بڪ الّیٰ بواسطۃٍ و بغیر واسطۃٍ الی یوم القیٰمۃ و بتکرار باین معنی نواختند بحدیکہ گنجائشِ ریب نماند الحمدللّٰه علی ذلک حمدا کثیرا طیبًا مبارکًا فیہ مبارکًا علیہ کما یُحبُ ربُّنا ویرضےٰ و الصلوۃ و السلام علی رسولہ سیدنا محمّد واٰله کما یحرٰی بعد ازان بافشائے این واقعہ مامور ساختند
؎ اگر بادشاہ بردرِ پیر زن
بیاید تو اے خواجہ سلبت مکن
اِنَّ رَبِّڪَ وَاسِعُ المغفرۃِ۔
بؔصیرتِ نہم
حضرت امام ربانی قدس سرہ درمکتوب دوصد و بیستم از مجلد اول فرمودہ اند۔ واین درویش بعضے ازین علوم کہ محلِ اشتباہ دارند و گنجایشِ تاویل و توجیہ در کتب و رسائلِ خود نوشتہ بود منتشر گشتہ خواست کہ منشأ اَغلاطِ این علوم را کہ بمحض فضلِ خداوندی جل شانہ لائح گشتہ است بنویسد و انتشار دہد کہ گناۂ مشتہر را اشتہارِ توبہ درکارست تا مردم ازان علوم خلافِ شریعت فہم نکنند و بہ تقلید درضلالت نیفتند یا بتعصب و تکلف تضلیل و تجہیل نورزند کہ این راہ غیب الغیب این گُلہا بسیار می شگفد جمعے را بہدایت میرود و جمعے دیگر را بضلالت رہنمونی میفرماید
خاکسار نوراحمد عفی عنہ پسروری ثم امرت سری چوک فرید مسجد شیخ بڈھا مرحُوم
حسبِ قانون بستم ۱۸۸٦ء رجسٹری کنانیدہ شد بلااجازت محشی احدے قصدِ طبع نفرماید و ہرقدر نسخجات کہ مطلوب باشند از نشانِ بالا طلب فرمایند.
سیالکوٹ
No comments:
Post a Comment