مکتوب اول کامل متن و ترجمہ

عرضداشت

کمترینِ بندگان احمد بِذروہ عرض میرساند حسب الامر الشریف گستاخی مینماید و احوالِ پریشانرا معروض میدارد کہ در اثنائے راہ آنقدر بتجلی اسم الظاہر متجلی گشت کہ در جمیعِ اشیاء بتجلی خاص علٰحِدہ علٰحِدہ ظاہر گشت علیٰ الخصوص در کِسوتِ نساء بلکہ در اَجزاءِ اینہا جُدا جُدا و آنقدر مُنقادِ اینطائفہ گشتم کہ چہ عرض نمایم و دریں اِنقیاد مضطر بودم ظہوریکہ درین کِسوت بودہ ھیچ جا نبودہ  خصوصیاتِ لطائف و محسناتِ عجائب کہ دریں لباس مینمودہ از ھیچ مظہری ظاہر نمیشدہ پیشِ ایشاں تمام گداختہ آب شدہ میرفتم وھمچنین در ھر طعامی و شرابی در کسوتی جُدا جُدا متجلی شد لطافتی و حُسنی کہ در طعامِ لذیذ پُرتکلف بود در ماوراءِ آن نبود و در آبِ شیریں تا آبِ غیر شیریں ھمیں تفاوت بود بلکہ در ھر لذیذ و شیریں یک خصوصیتِ کمال علیٰ تفاوُت الدَرَجات جُدا جُدا بود خصوصیات این تجلی را بتحریر بعرض نمیتواند رسانید اگر در ملازمت عَلِیّہ می بود شاید معروض میداشت اَمّا در اَثناءِ این تجلیّات آرزوی رفیقِ اعلیٰ داشتم وماینہا مَھّمَا امْکن ملتفت نمیشدم امّا مغلوب بودم چارہ نداشتم دریں اثناء معلوم شد کہ ایں تجلی بآن نسبتِ تنزیہی جنگ ندارد وباطن ھمچنان گرفتارِ آن نسبت است بظآھر اصلاً مُلتفت نیست و ظاہر را کہ ازاں نسبت خالی و معطل بود باین تجلی مشرف ساختہ اند و الحق ھمچنان یافتم کہ باطن اصلاً بزیغ بصر مبتلا نیست و از جمیع معلومات و ظہورات مُعرض است و ظاہر کہ متوجہ کثرت و اثنینیۃ بود باین تجلیّات مستعد گشتہ است بعد از چندگاہ این تجلیات رُو بخفا آوردند ھمان نسبتِ حیرت و نادانی بحالِ خود ماند و صَارَت تلک التجلیاتُ کاَنْ لم یکن شیئا مذکورا و بعد ازان یک فناءِ خاص روداد و ھمانا کہ آن تعین علمی کہ بعد از عَود تعین پیدا شُدہ بود درین فنا گم شد و اَثَرے از مَظانِ انا نماند۔ دریں وقت آثارِ اسلام و علاماتِ انہدامِ معالمِ شرکِ خُفی بظہور آمدن گرفتند و ھمچنین دیدِ قصورِ اعمال و متہم داشتن نیات و خواطر بالجملہ بعضے امارات عبودیت و نیستی ازاں باز ظاہر گشتہ اند حق سبحانہ و تعالیٰ بہ برکتِ توجہ حضرتِ ایشاں بحقیقتِ بندگی رساند و عروجات بر فوقِ محدّدِ بسیار واقع میشوَّد 

مرتبہ اول

کہ عروج واقع شد بعد از طَی مسافت چون بر فوقِ محدِّد رسید دارِ خُلد ازنجا بما تحت مشہود گشت دراں اثناء بخاطر آمد کہ مقاماتِ بعضی مردم را در آنجا مشاھدہ نمایم چون متوجہ شدم مقاماتِ آنہا در نظر آمد و آن اشخاص را نیز دران مجال وید علی تفاوت درجاتھم مکانًا و مکانۃً و شوقاً و ذوقاً

مرتبہ دوم

باز عروج واقع شُد مقاماتِ مشائخِ عظام و آئمہ اہل بیت و خلفاءِ راشدین و مُقامِ خاصہ حضرتِ رسالت پناہ صلی اللہ تعالیٰ علیہ و علیہم وسلم وبارک و ھمچنین مقامات سائرِ انبیاء و رُسُل علیٰ التفاوت و مقاماتِ ملائکہ مَلَاْ اَعلیٰ فوقِ محدِّد مشہود گشت و فوق محدِّد آن مقدار عروج واقع شد کہ از مرکزِ خاک تا محدّد یا اندکے کمتر ازیں و تا مقامِ حضرتِ خواجہ نقشبند قدس اللہ تعالیٰ سرّہ الاقدس منتہی شد و فوقِ آن مقام چندے از مشائخ بودند بلکہ در ھمان مقام بافوقیت قلیلہ مثل شیخ معروف کرخی و شیخ ابوسعید خراز و باقی مشائخ بعضی در تہ آن مقام مقامات داشتند و بعضی در ھمان مقام بودند اما در تحت مثل شیخ علاو الدولہ و شیخ نجم الدین کُبریٰ و فوقِ آن مقام آئمہ اہل بیت بودند و فوقِ آن خلفائ راشدین رضوان اللہ تعالیٰ علیھم اجمعین ومقاماتِ سائر انبیاء علی نبینا و علیھم الصلوٰۃ والسلام یک طرف علحدہ از مقامِ آن سرور بود و ھمچنین مقاماتِ ملائکہ عالین صلوات اللہ و سلامہ علی نبینا علیھم اجمعین در طرفِ دیگر جُدا ازان مقام بود امّا مقامِ آنسرور از جمیع مقامات فوقیت و سروری بود واللہ سبحانہ اعلم بحقائق الامور کلھا و ھرگاہ میخواھم بعنایت اللہ سبحانہ عروج واقع میشوَّد و در بعضی اوقات بیخواست ھم واقع میشوَّد و چیزی دیگر ھم دیدہ می شوَّد بر بعضی عروجات آثار ھم مُتَرتّب می شوَّد و اکثر چیز ھا فراموش می شوَّد و ہر چند میخواھم کہ بعضی حالات را بنویسم کہ در وقتِ عرضداشت کردن بیاد آید  مُیَّسر نمی شَوَّد زیراکہ در نظر محقَّر مے در آید جائے آن دارد کہ ازآن استغفار کردہ شوَّد چہ جائے آنکہ بنویسد در اثناءِ اِملاءِ عریضہ ھم بعضی چیزھا بیاد بود تا آخر وفا نکرد کہ نوشتہ شوَّد زیادہ گستاخی نہ نمود حالِ ملا قاسم علی بہتر است غلبہِ اِستہلاک و استغراق است و از جمیع مقاماتِ جذبہ بفوق قدم نہادہ و صفات را کہ اول از اصل می دید حالا باوجودِ آن صفات را از خود جدا می بیند و خود را خالیِ محض می یابد بلکہ نورے کہ صفات قائم باویند نیز از خود جدا می بیند و خود را ازان نور در طرفِ دیگر مے یابد و احوالِ یارانِ دیگر ھم روز بروز در بہی است در عرضداشتِ دیگر انشاء اللہ العزیز بتفصیل عرضداشت خواھد کرد